Μύθοι και αλήθειες για τη νοσογόνο παχυσαρκία και τη βαριατρική

Μύθος: Η νοσογόνος παχυσαρκία δεν είναι νόσος!

Αλήθεια:  Η νοσογόνος παχυσαρκία ορίζεται ως Δείκτης Μάζας Σώματος  > 30 (ΔΜΣ = βάρος σε κιλά / τετράγωνο ύψους σε μέτρα. Πρόκειται για μια προοδευτική, χρόνια, υποτροπιάζουσα, παγκόσμια ασθένεια που οδηγεί σε αυξημένη νοσηρότητα και θνησιμότητα στους συνανθρώπους μας. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, από το 1 δισεκατομμύριο παχύσαρκους ανθρώπους που υπήρχαν στον πλανήτη το 2022, ο αριθμός αυτός θα εκτοξευθεί στο 1,9 δισ. μέχρι το 2035.

Ειδικά στην παιδική παχυσαρκία, οι προβλέψεις είναι ακόμη πιο δυσοίωνες, καθώς από το 2020 έως το 2035 αναμένεται διπλασιασμός της. Στην Ελλάδα δε, το 12,2% των ανθρώπων άνω των 16 ετών είναι παχύσαρκοι ενώ ο αριθμός αυτός θα φτάσει το 39%  μέχρι το 2035. 

Μύθος: Οι άνθρωποι με νοσογόνο παχυσαρκία φταίνε βέβαια οι ίδιοι, καθότι τρώνε πολύ και δεν ασκούνται.

Αλήθεια: Η νοσογόνος παχυσαρκία είναι μια πολυπαραγοντική νόσος στην εμφάνιση της οποίας συντελούν πολλοί και διαφορετικοί παράγοντες: μεταβολικοί, γενετικοί, ψυχολογικοί, ορμονικοί, κοινωνικοί, καθώς και διατροφικές συνήθειες, συνήθειες άσκησης και τρόπου ζωής.

Μύθος: Εάν κάποιος πάσχει από νοσογόνο παχυσαρκία, σίγουρα θα το έχει καταλάβει.

Αλήθεια: Η νοσογόνος παχυσαρκία είναι μια ύπουλη αρρώστια, που προκαλεί συννοσηρότητες με την πάροδο του χρόνου, πολλές φορές χωρίς να γίνει αντιληπτό από τον πάσχοντα. Για παράδειγμα ο παχύσαρκος ασθενής μπορεί να πάσχει από λανθάνοντα διαβήτη, υπέρταση, αλλά και υπερλιπιδαιμία, χωρίς συμπτώματα.

Μύθος: Οι άνθρωποι με νοσογόνο παχυσαρκία μπορούν όμως να ζήσουν έχοντας παρόμοια υγεία και ποιότητα ζωής με τους ελλιποβαρείς.

Αλήθεια: Οι νοσογόνα παχύσαρκοι άνθρωποι έχουν αυξημένο ρίσκο α) για την εμφάνιση τουλάχιστον 13 ειδών καρκίνου και β) διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο πρόωρης θνησιμότητας, με περίπου 6-9 χρόνια. Επιπλέον, εκτός από τη σωματική, εμφανίζουν και δυσμενέστερη ψυχική υγεία.  

Μύθος: Ένα παχύσαρκο παιδί, θα μετατρέψει απλά το «βάρος σε ύψος» και έτσι στην ενηλικίωση θα θεραπευτεί από τη νοσογόνο παχυσαρκία.  

Αλήθεια: Οι ασθενείς που πάσχουν από νοσογόνο παχυσαρκία εμφανίζουν συνήθως συμπτώματα από την παιδική ηλικία και για πολλά έτη, ενώ επίσης έχουν συχνά βιώσει εκφοβισμό ως παιδιά και αντίξοες κοινωνικές καταστάσεις ως ενήλικες. Τα παραπάνω μπορούν να οδηγήσουν σε ένα φαύλο κύκλο, όπου η παχυσαρκία επιδεινώνεται σταδιακά, ενώ πιθανές προσπάθειες απώλειας του βάρους αποφέρουν μόνο πενιχρά αποτελέσματα. Μια ανησυχητική τάση τα τελευταία χρόνια είναι ότι η νοσογόνος παχυσαρκία αυξάνεται στους νεαρούς ενήλικες, γεγονός που ζημιώνει ραγδαία την υγεία τους και πολλές φορές δυσκολεύει τη ζωή τους κοινωνικά και εργασιακά.

Μύθος: Όλοι οι ασθενείς που πάσχουν από νοσογόνο παχυσαρκία, θα πρέπει να υποβληθούν σε βαριατρική επέμβαση.

Αλήθεια: Η βαριατρική χειρουργική ενδείκνυται σε ασθενείς με ΔΜΣ άνω του 30, οι οποίοι έχουν προσπαθήσει επανειλημμένα και σε βάθος χρόνου να χάσουν τα περιττά κιλά τους με διάφορους τρόπους όπως δίαιτες, ψυχολογικές συνεδρίες, σωματική άσκηση, ωστόσο χωρίς αποτέλεσμα.

Μύθος: Η βαριατρική χειρουργική όμως είναι πολύ επικίνδυνη!

Αλήθεια: Είναι σημαντικό να εμπιστευθεί ο ασθενής έναν έμπειρο και κατάλληλα εκπαιδευμένο χειρουργό με εμπειρία στο αντικείμενο, ώστε να έχει τα καλύτερα αποτελέσματα. Σε αυτή την περίπτωση, η συχνότητα επιπλοκών είναι ελάχιστη και δεν διαφέρει από άλλες επεμβάσεις όπως αυτές για βουβωνοκήλη ή χολοκυστεκτομή.

Μύθος: Προεγχειρητικά, απαιτείται εκτενής και κουραστικός έλεγχος.  

Αλήθεια:  Για ασθενείς που δεν πάσχουν από σοβαρές παθήσεις, απαιτείται μόνο ένας περιορισμένος προεγχειρητικός έλεγχος που περιλαμβάνει απλές αιματολογικές εξετάσεις και γαστροσκόπηση.

Μύθος: Οι περισσότεροι χειρουργοί μπορούν εύκολα να πραγματοποιήσουν ένα λαπαροσκοπικό γαστρικό μανίκι (sleeve gastrectomy) για την νοσογόνο παχυσαρκία.  

Αλήθεια: Είναι απολύτως σημαντικό ο χειρουργός να έχει εκπαιδευθεί συγκεκριμένα στη βαριατρική χειρουργική αλλά και σε πολλούς τύπους βαριατρικών επεμβάσεων, ώστε να είναι άριστος γνώστης όλων των χειρουργικών τεχνικών αλλά και των προβλημάτων και ιδιαιτεροτήτων αυτών των ασθενών. Ακόμα, ο χειρουργός θα πρέπει να έχει γύρω του μία βαριατρική ομάδα διαφόρων ειδικοτήτων, που θα μπορέσει να στηρίξει τον ασθενή σε όλα του τα πιθανά προβλήματα, ψυχολογικά και σωματικά.

Μύθος: Μετά τη χειρουργική επέμβαση όμως, θα τρώω ελάχιστα.

Αλήθεια: Μετεγχειρητικά, προτείνεται ένα διαιτολόγιο αρχικά με υγρά, μετά πολτοποιημένη τροφή και από την 3^η– 4^η εβδομάδα ο ασθενής μπορεί να αρχίσει κανονικά τις στερεές τροφές. Συστήνεται η κατανάλωση 5-6 γευμάτων την ημέρα, μετρίου μεγέθους αλλά πλούσια σε διατροφική αξία, δηλαδή ότι περίπου πρέπει να τρώει ο καθένας μας.

Μύθος: υπάρχει δυστυχώς μεγάλο ρίσκο να ξαναβάλω τα κιλά μου μετά τη χειρουργική επέμβαση!

Αλήθεια: Η στενή και πολυετής παρακολούθηση από το βαριατρικό χειρουργό, θέτει τις βάσεις για την επιτυχία του ασθενούς.

Η βαριατρική επέμβαση, αποτελεί το «κλειδί» για να μπορέσει ο ασθενής με νοσογόνο παχυσαρκία να «ανοίξει» την πόρτα της νέας του ζωής. Αρκεί να εμπιστευθεί έναν έμπειρο και κατάλληλα εκπαιδευμένο χειρουργό, ώστε τελικά να ανακτήσει την αυτοπεποίθησή του, την αισιοδοξία του και να μπορεί να απολαύσει τη ζωή του με υγεία.

Θάνος Κακουλίδης, M.D., Med. Lic.