«Για το καλό σου το λέω»: όταν τα σχόλια για το αυξημένο βάρος πληγώνουν.

«Για το καλό σου, από αγάπη σου το λέω!» Μια φράση που συχνά προηγείται μιας παρατήρησης για το βάρος σου.

«Τόσο όμορφη κοπέλα, τόσο πετυχημένη… να μην μπορείς να χάσεις λίγα κιλά!»

«Ενώ είσαι τόσο δυναμικός στη δουλειά σου, δεν καταλαβαίνω γιατί δεν κάνεις κάτι για τα κιλά σου!»

Αν είσαι άνθρωπος που ζει με παχυσαρκία, πιθανότατα έχεις ακούσει αυτά ή και άλλα παρόμοια σχόλια. Από την οικογένειά σου, τους φίλους σου, ίσως ακόμη και από τον γιατρό σου. Συχνά, η πρόθεση των ανθρώπων σου δεν είναι κακή. Ανησυχούν…Βοηθά, όμως, ο τρόπος που εκφράζουν αυτή την ανησυχία; Ή μήπως εσύ εισπράττεις κάτι διαφορετικό: ότι σε κρίνουν, ότι σε αποδοκιμάζουν, ότι πρέπει να απολογηθείς για το βάρος σου;

Αν τώρα είσαι εσύ που ανησυχείς για τον δικό σου άνθρωπο, χρειάζεται να ξέρεις ότι το αυξημένο βάρος του δε σημαίνει πως δεν προσπαθεί. Μπορεί να έχει προσπαθήσει πολλές φορές, να έχει χάσει βάρος, να το έχει ξαναπάρει, βιώνοντας  μεγάλη απογοήτευση.. Μπορεί επίσης να έχει πληγωθεί βαθιά από σχόλια που αμφισβητούν την προσπάθειά του.

Η παχυσαρκία δεν είναι  επιλογή. Είναι μία  χρόνια, ετερογενής και πολυπαραγοντική ασθένεια. Η γενετική προδιάθεση και οι βιολογικοί μηχανισμοί που ρυθμίζουν την πείνα, τον κορεσμό, την ανταμοιβή  και την κατανάλωση ενέργειας αλληλεπιδρούν με πολλές άλλες παραμέτρους: κοινωνικές, ψυχολογικές, οικονομικές, περιβαλλοντικές. Οι καθημερινές μας επιλογές έχουν σημασία, αλλά το βάρος δεν εξαρτάται μόνο από αυτές. Και δυστυχώς η παχυσαρκία μπορεί να έχει επιπλοκές, τόσο σωματικές όσο και ψυχολογικές, επιπλοκές που καθιστούν επιτακτική την έγκαιρη αντιμετώπισή της.

Συχνά οι  άνθρωποι που ζουν με παχυσαρκία γνωρίζουν τους κινδύνους για την υγεία τους. Και αυτό που χρειάζονται δεν είναι άλλη μία υπενθύμιση για να ανησυχήσουν. Χρειάζονται να αισθανθούν ότι κάποιος καταλαβαίνει τη δυσκολία τους και είναι εκεί για να τους υποστηρίξει.

Δημοσίευση στο έγκριτο περιοδικό Nature Medicine το 2020, επισημαίνει ότι το στίγμα της παχυσαρκίας —τα αρνητικά στερεότυπα, η προκατάληψη, η απαξίωση και η άνιση μεταχείριση λόγω του βάρους— μπορεί να επιβαρύνει τη σωματική και ψυχική υγεία και να δυσκολέψει την αναζήτηση και τη λήψη κατάλληλης φροντίδας. Η ενοχοποίηση δεν αποτελεί αποτελεσματικό τρόπο για να κινητοποιηθεί κάποιος να χάσει βάρος.

Επίσης,  ανασκόπηση 242 επιστημονικών εργασιών το 2024, δημοσιευμένη στο περιοδικό Body Image διαπίστωσε ότι, το στίγμα της παχυσαρκίας συνδέεται με επεισόδια υπερφαγίας, μεγαλύτερη δυσαρέσκεια για την εικόνα του σώματος, ανθυγιεινές πρακτικές ελέγχου του βάρους και άλλες διαταραγμένες διατροφικές συμπεριφορές.

Κάτι ακόμα σημαντικό: Συχνά, η εξωτερική κριτική μετατρέπεται σε εσωτερική επίκριση. «Είμαι αποτυχημένος», «Δεν έχω θέληση», «Δεν τα καταφέρνω…». Σκέψεις που μπορεί να γίνουν ο τρόπος με τον οποίο ο άνθρωπος μιλά στον εαυτό του. Αυτό αναφέρεται στη βιβλιογραφία ως εσωτερίκευση του στίγματος.

Δημοσίευση  του 2018 στο Obesity Reviews από ανασκόπηση 74 μελετών έδειξε ότι, η εσωτερίκευση του στίγματος συνδέεται με περισσότερα συμπτώματα κατάθλιψης,  άγχους και χαμηλής αυτοεκτίμησης.

Κάθε σχόλιο δεν οδηγεί υποχρεωτικά σε όλες αυτές τις καταστάσεις. Αυτό που δείχνουν όμως όλες αυτές οι δημοσιεύσεις είναι ότι, η επικριτική στάση απέναντι στον άνθρωπο που ζει με παχυσαρκία δεν τον βοηθά και συχνά τον βλάπτει.

Πώς μπορείς να προστατεύσεις τον εαυτό σου από τα σχόλια του περιβάλλοντός σου;

Μάθε να βάζεις όρια στα σχόλια που σε πληγώνουν: «Ξέρω ότι ανησυχείς, αλλά αυτός ο τρόπος σου δε με βοηθά». Ζήτα υποστήριξη όταν τη χρειάζεσαι. Το ότι αποδέχεσαι τον εαυτό σου και το σώμα σου δεν σημαίνει ότι παραιτείσαι από τη φροντίδα της υγείας σου. Μπορείς να κάνεις και τα δύο.

Απόφυγε να εσωτερικεύεις τις επικρίσεις των άλλων. Η παχυσαρκία δεν είναι προσωπική σου αποτυχία. Η δυσκολία να χάσεις βάρος ή να διατηρήσεις την απώλειά του δεν αποδεικνύει έλλειψη θέλησης ή δύναμης. Η αξία σου δεν προσδιορίζεται από τα κιλά σου.

Κι εσύ, που έχεις κάποιον στο περιβάλλον σου για τον οποίο ανησυχείς; Πώς μπορείς να τον βοηθήσεις;

Ρώτησε τον άνθρωπό σου αν θέλει να  συζητήσει το θέμα του βάρους του. Άκουσε τι τον δυσκολεύει και τι βοήθεια θα ήθελε από εσένα. Σεβάσου την απάντησή του. Το ουσιαστικό ενδιαφέρον εκφράζεται με αποδοχή και κατανόηση, χωρίς προσπάθεια ελέγχου, κριτική και ενοχοποίηση.

Η παχυσαρκία είναι μια δύσκολη ασθένεια. Πλέον όμως  υπάρχουν αποτελεσματικοί τρόποι αντιμετώπισής της και η κατάλληλη φροντίδα μπορεί να κάνει διαφορά. Ο άνθρωπος που ζει με αυτή χρειάζεται επιστημονική καθοδήγηση, αλλά και χώρο να μιλήσει χωρίς να φοβάται ότι θα κριθεί.

Πίσω  από τα κιλά που βλέπουμε υπάρχει ένας άνθρωπος. Και πριν του πούμε τι πρέπει να κάνει, αξίζει να ακούσουμε τί νιώθει , τί έχει περάσει και τί είναι αυτό που τελικά χρειάζεται από εμάς. Και σίγουρα αυτό αξίζει τον κόπο..

Βιβλιογραφία

1. Wharton S, Lau DCW, Vallis M, et al. Obesity in adults: a clinical practice guideline. CMAJ. 2020;192(31)–E891.
2. Rubino F, Puhl RM, Cummings DE, et al. Joint international consensus statement for ending stigma of obesity. Nature Medicine. 2020;26:485–497.
3. Blüher, M. (2019). Obesity: Global epidemiology and pathogenesis. Nature Reviews Endocrinology, 15(5), 288–298.
4. Levinson JA, Kinkel-Ram S, Myers B, Hunger JM. A systematic review of weight stigma and disordered eating cognitions and behaviors. Body Image. 2024;48:101678.
5. Pearl RL, Puhl RM. Weight bias internalization and health: a systematic review. Obesity Reviews. 2018;19(8):1141–1163.
6. National Institute for Health and Care Excellence (NICE). Overweight and obesity management. NICE guideline NG246. 2025. Ενότητα: General principles of care.  

Αγγελική Ανδρεάδου

Παθολόγος – Διαβητολόγος

SCOPE Certified in Obesity Management

Certified in Health Coaching-Lifestyle Medicine

www.diavitologoi.gr